|
|
|
 |
 |
|
| |
1. Αντιστοιχία με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών |
| |
Το προτεινόμενο υλικό (κείμενα, δραστηριότητες κ.λπ.) θα πρέπει
να είναι
σύμφωνο με το Δ.Ε.Π.Π.Σ./Ε.Π.Π.Σ. και το αντίστοιχο Αναλυτικό
Πρόγραμμα
Σπουδών, ως προς:
4τους στόχους, οι οποίοι θα πρέπει να διατυπώνονται με
σαφήνεια,
4το προβλεπόμενο γνωστικό μέρος,
4τις δραστηριότητες που καλούνται να υλοποιήσουν οι μαθητές,
4την προτεινόμενη αξιολόγηση.
Το προτεινόμενο υλικό θα πρέπει να περιέχει προτάσεις για
διαθεματικά
σενάρια και να αξιοποιούνται διαδραστικές, δημιουργικές
δραστηριότητες,
όπως αναγράφονται στις ειδικές προδιαγραφές κάθε μαθήματος. |
| |
|
| |
2. Καταλληλότητα Περιεχομένου |
| |
Το περιεχόμενο των προτάσεων εκπαιδευτικού υλικού θα πρέπει
να:
4είναι
έγκυρο επιστημονικά, χωρίς ασάφειες, ανακρίβειες ή
αμφισβητούμενες απόψεις. Σκόπιμο είναι να τονιστεί ότι οι
αντικρουόμενες επιστημονικά απόψεις, όπου κρίνεται απαραίτητο να
αναφερθούν, θα πρέπει να παρουσιάζονται με αντικειμενικότητα και
αμεροληψία,
4προβλέπει
διαβαθμισμένης δυσκολίας δραστηριότητες για την επίτευξη των
στόχων από τους μαθητές. Οι δραστηριότητες θα πρέπει να
απευθύνονται σε όλους τους μαθητές ακόμα και σε μαθητές με
μαθησιακές δυσκολίες,
4υπάρχει
αναφορά και διασύνδεση με άλλους επιστημονικούς κλάδους και με
τις εμπειρίες της καθημερινής ζωής. Τα παραδείγματα που θα
χρησιμοποιούνται θα πρέπει να είναι συνδεδεμένα με τη καθημερινή
πραγματικότητα, να είναι κατανοητά και να προκαλούν το
ενδιαφέρον, να διεγείρουν τη φαντασία ακολουθώντας τα αναλυτικά
προγράμματα και τις
συγκεκριμένες επιστημονικές αρχές,
4προβλέπεται
η πληροφόρηση (π.χ. γλωσσάριο) για έννοιες που αναπτύσσονται,
4παρέχει
δυνατότητα αξιοποίησης πρόσθετων πηγών πληροφόρησης και μη
κερδοσκοπικών δικτυακών τόπων. |
| |
|
| |
3. Δομή και Οργάνωση |
| |
4Το
μαθησιακό υλικό θα πρέπει να είναι διαρθρωμένο και δομημένο σε
ενότητες, που θα προσεγγίζονται σταδιακά. Η μετάβαση σε επόμενη
ενότηταθα πρέπει να είναι εύκολη και αναμενόμενη.
4Για
κάθε στάδιο θα πρέπει να προβλέπεται «βοήθεια», όπως
λεξιλόγιο,οδηγίες πλοήγησης κ.λπ.
4Σε
κάθε στάδιο θα πρέπει ο μαθητής να έχει δυνατότητα αποθήκευσης
των ενεργειών του ή των αποτελεσμάτων τους, ώστε να μπορεί να
διαχειριστεί τη διαδικασία ή να καθορίσει το ρυθμό ανάπτυξης των
δραστηριοτήτων.
4Η
ανάπτυξη της διδακτικής πρότασης θα πρέπει να προβλέπει
παρουσίαση μόνο σχετικών με το θέμα πληροφοριών. Ο μαθητής δε θα
πρέπει να βομβαρδίζεται από πλήθος πληροφοριών, από τις οποίες
δύσκολα θα μπορεί να διακρίνει τις απαραίτητες.
4Τέλος
οι διδακτικές προτάσεις θα πρέπει να έχουν κατάλληλη χρονική
διάρκεια. Ο χρόνος που προβλέπεται θα πρέπει να ανταποκρίνεται
στις απαιτήσεις της διδασκαλίας, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από
το αντίστοιχο Πρόγραμμα Σπουδών (συνήθως θα πρέπει να καλύπτει
ένα ή περισσότερα στάδια ανάπτυξης της διδασκαλίας). |
| |
|
| |
4. Διδακτική και παιδαγωγική
καταλληλότητα |
| |
Βασικό κριτήριο της
καταλληλότητας μιας διδακτικής πρότασης είναι ο
σαφής καθορισμός σκοπών και στόχων. Η ρητή αναφορά σκοπών
και στόχων θα πρέπει να συνδυάζεται με
τον καθορισμό των αναγκαίων προϋποθέσεων
επίτευξής τους, όπως προαπαιτούμενες γνώσεις ή δεξιότητες,
πρόσθετες πηγές πληροφόρησης (σχολικό
βιβλίο, δικτυακός τόπος κ.λπ.). Ταυτόχρονα θα πρέπει να
καθορίζεται και ο απαιτούμενος χρόνος ανάπτυξης της διδακτικής
πρότασης για την επίτευξη των συγκεκριμένων στόχων.
Οι διδακτικές
προτάσεις θα πρέπει να αποβλέπουν, εκτός από τους
γνωστικούς στόχους και στην καλλιέργεια δεξιοτήτων και τη
δημιουργία στάσεων ζωής, δίνοντας έμφαση
όχι μόνο στο τελικό αποτέλεσμα αλλά και στο
αποτέλεσμα των επιμέρους σταδίων της εκπαιδευτικής
διαδικασίας. Η προτεινόμενη διδασκαλία θα
πρέπει να προάγει τη συνεργατική, διερευνητική,
δημιουργική προσέγγιση της γνώσης, η οποία θα πρέπει να
είναι συμβατή με την αντιληπτική
ικανότητα της ηλικιακής ομάδας στην οποία απευθύνεται.
Η γλώσσα θα πρέπει να είναι
συμβατή με την ηλικία των μαθητών και να
χαρακτηρίζεται από συντακτική και γραμματική συνέπεια. Στην
αποτίμηση της γλώσσας συνεκτιμώνται
θετικά ο πλούτος του λεξιλογίου, η ομοιογένεια του
ύφους, η αποφυγή του μακροπερίοδου λόγου και η επεξήγηση
των τεχνικών όρων που αφορούν τη χρήση
του λογισμικού. Τα υποβαλλόμενα κείμενα
οφείλουν να είναι ευανάγνωστα, με ορθολογική χρήση
γραμματοσειρών, χρωμάτων και συμβόλων.
Για την ισότιμη συμμετοχή των μαθητών με φυσικές
αδυναμίες, είναι απαραίτητο να συνοδεύεται ο προφορικός
λόγος, όπου
προβλέπεται, από τα αντίστοιχα γραπτά σύμβολα.
Οι διδακτικές
προτάσεις θα πρέπει να προάγουν τη διαπολιτισμικότητα και
το σεβασμό στη διαφορετικότητα σε ατομικό και κοινωνικό
επίπεδο (μετανάστες, κοινωνικές ή
θρησκευτικές μειονότητες κ.λπ.) και να μην
περιέχουν άμεσα ή έμμεσα στοιχεία διάκρισης των φύλων.
Η προτεινόμενη
διδακτική διαδικασία θα πρέπει να έχει εσωτερική συνοχή
και συνέπεια, σε ό,τι αφορά τη μέθοδο, τους στόχους, τις
προβλεπόμενες δραστηριότητες και την
τελική αξιολόγηση των μαθητών. Για παράδειγμα, οι
δραστηριότητες πρέπει να είναι σύμφωνες με τους στόχους
και η αξιολόγηση πρέπει να αξιολογεί
αυτούς τους στόχους (και όχι μη διατυπωμένους ή
αγνώστους). Πρέπει να είναι σαφές στο χρήστη τι αναμένεται να
κάνει. Βασική αρχή ανάπτυξης των
διδακτικών προτάσεων θα πρέπει να είναι η
αποτελεσματική μάθηση. Αυτή η αρχή μπορεί να καταδειχθεί με
ποικίλους τρόπους:
4με
τη χρήση διαφορετικών προσεγγίσεων του μαθησιακού αγαθού, ώστε
να μπορεί να επιλεγεί η πλέον ταιριαστή ή
που δίνει την δυνατότητα προσωποποίησης
των επιλογών του μαθητή. Η ποικιλία των διδακτικών
προσεγγίσεων θα πρέπει να εξασφαλίζει, σε κάθε μαθητή, τη
δυνατότητα να επεκτείνει ή να βελτιώνει
τις υπάρχουσες στρατηγικές μάθησης (με λίγα
λόγια «να μάθει πώς να μαθαίνει»),
4με
την εμπειρική απόδειξη της αποτελεσματικότητας της μάθησης με το
συγκεκριμένο τρόπο διδασκαλίας,
4με
την ικανοποίηση πολλών και διαφορετικών κριτηρίων
αποτελεσματικής μάθησης (αντιπροσωπευτική
μάθηση, αυτονομία μαθητών, μεταγνωστική
σκέψη, ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων),
4με
την προσφορά αυθεντικής μάθησης (αυθεντικής, σε ό,τι αφορά
καταστάσεις εκτός σχολείου, προοπτικές εξέλιξης των
μαθητών και των καταστάσεων που καλούνται
να αντιμετωπίσουν) η οποία θα καλύπτει
πολλαπλές διαστάσεις κάθε θέματος.
Η διδασκαλία θα πρέπει να ελκύει το μαθητή και να διατηρεί
αμείωτο το ενδιαφέρον του σε όλη της την
εξέλιξη, να αυξάνει τη θέλησή του να συνεχίσει
τη δραστηριότητα ή να εμβαθύνει στο μαθησιακό αγαθό. Τα
κίνητρα μάθησης θα πρέπει να υπηρετούν
κάποιες αρχές:
4η
ανάπτυξη της διδασκαλίας θα πρέπει να έχει ένα καθαρά
εκπαιδευτικό στόχο. Οι παιγνιώδεις
δραστηριότητες δε θα πρέπει μόνο να διασκεδάζουν
ή να απασχολούν τους μαθητές αλλά και να τους φέρνουν σε
επαφή με το γνωστικό αντικείμενο με τρόπο
ευχάριστο και δημιουργικό. Επίσης πρέπει να υπάρχει
διαφορετικός βαθμός επιβράβευσης, ανάλογα με το βαθμό επιτυχίας
στις εξομοιώσεις – εκπαιδευτικά παιχνίδια,
και διαδραστικότητα (interaction). Οι
δραστηριότητες, που προβλέπονται, δεν πρέπει να προξενούν
αμηχανία ή δυσφορία στο μαθητή,
4η
μαθησιακή διαδικασία θα πρέπει να βελτιώνει την ατμόσφαιρα της
τάξης και να αποτελεί θετική εμπειρία, με
αποτέλεσμα να αποκτούν οι μαθητές
δεξιότητες και να καλλιεργούν στάσεις για την ανάπτυξη της
συνεργασίας, της αλληλεγγύης και της
αποδοχής της διαφορετικότητας.
Οι διδακτικές
προτάσεις θα πρέπει να προτείνουν νέες μεθόδους
διδασκαλίας και καινοτόμες προσεγγίσεις του μαθησιακού
αγαθού. Γενικά, θα πρέπει να είναι σαφές
γιατί χρησιμοποιούνται (αν χρησιμοποιούνται) οι Νέες
Τεχνολογίες και όχι μια παραδοσιακή μέθοδος διδασκαλίας,
η οποία θα μπορούσε να έχει τελικά το
ίδιο αποτέλεσμα. Το σχέδιο και η εφαρμογή του
ψηφιακού υλικού ή η δημιουργία ενός νέου μαθησιακού
περιβάλλοντος μπορούν να είναι καινοτόμα,
υπό την έννοια ότι υιοθετούν μια προσέγγιση
που δεν μπορεί να προσφερθεί από μη-ψηφιακό υλικό για το
συγκεκριμένο
μαθησιακό αντικείμενο.
Στην περίπτωση προτάσεων διδασκαλίας με τη χρήση
λογισμικού, θα πρέπει να επιδιώκεται μια
πολυεπίπεδη αλληλεπίδραση με το «μαθητή-χρήστη». Ειδικότερα:
4θα
πρέπει να εξασφαλίζεται στο μαθητή-χρήστη η δυνατότητα ελέγχου
της ροής της πληροφορίας, της κίνησης,
της επανεκκίνησης, του επιπέδου δυσκολίας,
4σε
κάθε στάδιο, θα πρέπει να εξασφαλίζεται η δυνατότητα αναίρεσης
προηγούμενης ενέργειας,
4θα
πρέπει να μην απαιτείται απομνημόνευση πολλών ονομάτων ή αριθμών
για τη μετάβαση σε επόμενο στάδιο δραστηριοτήτων, γιατί
κάτι τέτοιο είναι πιθανόν να εμποδίσει ή
να αποτρέψει τους μαθητές από το να συνεχίσουν,
4σε
περίπτωση λανθασμένων ενεργειών θα πρέπει ο μαθητής-χρήστης να
μπορεί να επανορθώσει και να επαναλάβει τις
ενέργειές του,
4πρέπει
να επιδιώκεται η ποιοτική παρουσίαση των πληροφοριών και όχι η
ποσοτική, γιατί η κατάχρηση των δυνατοτήτων των Νέων
Τεχνολογιών μπορεί να μετατρέψει το
μαθητή σε παθητικό δέκτη.
|
| |
|
| |
5. Αξιολόγηση |
| |
Η αξιολόγηση θα πρέπει να
παρέχει δυνατότητες αξιολόγησης και
αυτοαξιολόγησης, να αντιστοιχεί με τους σκοπούς και στόχους που
έχουν καθοριστεί και να αποβλέπει στη
βελτίωση της μάθησης. Αυτό μπορεί να
επιτευχθεί με διάφορους τρόπους:
4με
τη γρήγορη ανατροφοδότηση που βοηθά τους μαθητές να κατανοήσουν
τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να βελτιωθούν,
4με
την εξασφάλιση δυνατοτήτων αξιολόγησης της ομάδας, με τον σαφή
προσδιορισμό των κριτηρίων ή των προτύπων της απόδοσης
που απαιτούνται,
4με
την παροχή ευκαιριών για αυτοαξιολόγηση.
Γενικά η αξιολόγηση θα πρέπει να είναι:
4έγκυρη
και αξιόπιστη (δηλ. να αξιολογούνται οι διδακτικοί στόχοι και οι
επιδιώξεις με βάση καταξιωμένες παιδαγωγικές θεωρίες ή να
χρησιμοποιούνται οι ήδη προβλεπόμενες από το Αναλυτικό
Πρόγραμμα Σπουδών και να είναι ευδιάκριτα
τα προσδοκώμενα αποτελέσματα από τους
μαθητές,
4κατανοητή
από εκπαιδευτικούς, μαθητές και γονείς (κατά περίπτωση),
4επαρκής
για κάθε περίπτωση ή επίπεδο μάθησης,
4προσεκτικά
σχεδιασμένη για να μην προκαλεί συναισθηματική φόρτιση. |
| |
|
| |
6. Αισθητική |
| |
Οι διδακτικές προτάσεις θα
πρέπει να ανταποκρίνονται αισθητικά στα παρακάτω κριτήρια
καταλληλότητας:
4οι
εικόνες ή τα σύμβολα θα πρέπει να αποδίδονται με ευκρίνεια και
να καλύπτουν το κατάλληλο μέγεθος στην οθόνη ώστε να μην
παραποιούνται. Το πάχος γραμμών σε σχήματα, πλαίσιο και
υπογραμμίσεις δεν θα πρέπει να είναι πολύ έντονο, γιατί αποσπά
την προσοχή από το βασικό περιεχόμενο,
4οι
εικόνες, τα χρησιμοποιούμενα σχέδια και η κίνηση να είναι
σύμφωνα με την ηλικιακή ομάδα στην οποία απευθύνονται, να
διακρίνονται για την ποιότητά τους και, ποσοτικά, να υπηρετούν
το μέτρο και την αρμονία,
4το
μέγεθος των κουμπιών, των γραμματοσειρών και οι χαρακτήρες που
περιέχονται σε κάθε γραμμή να είναι ανάλογοι με την ηλικία των
μαθητών (για παράδειγμα, μεγάλη πυκνότητα πληροφοριών και μικρού
μεγέθους γραμματοσειρές είναι ακατάλληλα για μικρής ηλικίας
μαθητές κ.λπ.),
4η
χρήση χρωμάτων και σχεδίων, όταν μάλιστα συνοδεύονται από ήχους,
δίνουν αποτέλεσμα ιδιαίτερα ελκυστικό για τους μαθητές. Θα
πρέπει, ωστόσο, να αποφεύγονται οι έντονες χρωματικές αντιθέσεις
και η υπερβολική χρήση σχεδίων και εικόνων που, τελικά,
κουράζουν το μαθητή,
4η
εικόνα δεν πρέπει να συνοδεύεται από μεγάλης έκτασης κείμενο.
Γενικά θα πρέπει να αποφεύγονται τα μακροσκελή κείμενα που
καλύπτουν ολόκληρη την επιφάνεια της οθόνης. Όσον αφορά την
αρχιτεκτονική στη δημιουργία παρουσιάσεων: να υπάρχει αναλογία
κειμένου-εικόνων, διάταξη των εικόνων μέσα στο κείμενο,
(μέγεθος, ανάλυση, προσανατολισμός, ισορροπία),
4να
μην είναι «βομβαρδισμένη» η οθόνη με υπερβολική πληροφορία ή να
εστιάζεται σε πολλαπλές έννοιες αποσπώντας την προσοχή. Η
παρουσίαση των εννοιών να γίνεται με σαφήνεια και συντομία,
διατηρώντας σταθερό το ύφος καθ’ όλη τη διάρκεια. Επίσης, η
παρουσίαση καλό είναι να γίνεται σταδιακά-προοδευτικά μην
παραθέτοντας αμέσως όλη την πληροφορία, αλλά λειτουργώντας
προσθετικά (π.χ. με τη χρήση rollover εφέ),
4όπου
υπάρχει κίνηση, θα πρέπει να είναι απλή, να μην
αποπροσανατολίζει το μαθητή, αλλά αντίθετα να τονίζει αυτό που
θέλουμε,
4τα
αντικείμενα (εικόνες, κείμενο κ.ά.) πρέπει να παρατάσσονται με
τέτοιο τρόπο, ώστε να καθοδηγούν το μάτι σε καθορισμένη πορεία
και δίνοντας έμφαση σε κάποια σημαντική πληροφορία, ώστε να
διατηρεί το ενδιαφέρον
του παρατηρητή,
4τα
στοιχεία που απεικονίζονται καλό είναι να δίνουν την αίσθηση ότι
αποτελούν επιμέρους στοιχεία ενός συνόλου. |
| |
|
| |
7. Ευκολία χρήσης |
| |
Σύμφωνα και με τους στόχους
του e-learning, το προτεινόμενο υλικό θα πρέπει να είναι
εύχρηστο και εύκολα προσβάσιμο για το μαθητή-χρήστη. Η
λειτουργία του θα πρέπει:
4να
είναι ανοικτή και προσιτή,
4να
είναι διαισθητική, δηλαδή να μην απαιτεί καθοδήγηση σχετικά με
τη χρήση (είτε για τον εκπαιδευτικό είτε για το μαθητή),
4να
παρέχει κατάλληλη καθοδήγηση για το μαθητή ή τον εκπαιδευτικό.
Στην περίπτωση του μαθητή, δεν θα πρέπει να απαιτείται ειδική
κατάρτιση ή καθοδήγηση που δεν αποτελεί, εξάλλου, μέρος των
εκπαιδευτικών στόχων του e-learning,
4να
είναι αντίστοιχη του επιπέδου των δεξιοτήτων σχετικά με τις
Τ.Π.Ε. των χρηστών (μαθητών και εκπαιδευτικών),
4το
λογισμικό θα πρέπει να είναι συμβατό με τον εξοπλισμό των
εργαστηρίων ηλεκτρονικών υπολογιστών των δημοσίων σχολείων. |
|
|
|